مطبوعات ،آینه تمام نمای افکار و مطالبات و خواسته های مردمند.مطبوعات آزاد، واسطه های آگاهی شهریاران از حال شهروندان اند.با بودن مطبوعات آزاد و مستقل ،دولتها از وضع و احوال جامعه مطلع شده و خرابکاری ها و کاستی های خود را سریعتر اصلاح می کنند . مطبوعات اند که باعث پایداری و دوام دموکراسی هایند .با وجود مطبوعات آزاد و مستقل ،انگیزه رقابت و شور و مشارکت بالا رفته و جامعه ، از یک نوع سرزندگی و نشاط و پویایی و تحرک برخوردار می گردند. مطبوعات مانعان بزرگی بر سر راه استبداد و دیکتاتوری اند.

        آزادي قلم و بيان از مهمترين و اساسي ترين مولفه ها و شاخصه هاي نظام هاي مبتني بر مردم سالاري است. همه دولت ها و رژيم ها، حتي سيستم هاي توتاليتر و تماميت خواه نيز ادعا دارند كه آزادي قلم و بيان به بهترين شكلي در حكومت و دولت آنان تبارز داشته و آزادي هاي مدني به بهترين صورت ممكن در حكومت آنان موجود است. اما مسأله به همين جا ختم نمي شود. صرف ادعاي وجود آزادي، آزادي نمي آورد .

           مطبوعات با سابقه 170ساله در کشور با چالش هایی در زمینه کیفیت مطبوعات و آزادی قلم و بیان مواجه است در میان چرایی توسعه یافتگی یا نایافتگی مطبوعات،مباحثه و مناقشه دائمی بر سر میزان آزادی قلم،حدود و ثغور آن و تفسیرهای بعضا متناقض از قانون مطبوعات،صاحب نظران و ناظران را به تامل واداشته و رسانه هاو مطبوعات هم مي توانند زبان گوياي خلق باشند و  هم ابزار و آلت دست گروه هاي سياسي و دولت ها براي مطامع اقتصادي و سياسي و يا سركوب آزادي بيان و خفقان.

           گرچه حدود آزادی های قانونی مطبوعات را قانون  تعیین می کند و اصل بيست و چهارم از فصل سوم قانون اساسی آنها را در بيان مطالب به  شرطی که مخل به مباني اسلام يا حقوق عمومي باشد ،آزاد می گذارد ، و  قانون مطبوعات حدود آزادی ها مربوطه را تعیین می کند و  با عدول از آن، ممکن است هرج و مرج ، بی قانونی ، آشوب ، بحران های اجتماعی و سیاسی و... دامن آن را فرا گیرد. اما با لحاظ همین وضعیت ،آزادی قلم و بیان و به رسمیت شناختن حق ابراز عقیده ، انتقاد ، لغو سانسور و در نظر گرفتن شان ویژه رکن چهارم دموکراسی برای رسانه های مکتوب به عنوان نیرو و ابزار کنترل و نظارت و...از موارد و مسائل چالش برانگیزی است که رسانه های آزاد با آن دست به گریبانند.

          آزادی مطبوعات امری مطلق نیست و آزادی مطبوعات در جایی كه هستی كشور در معرض تهدید قرارگرفته یا جایی كه آزادی رسانه‌های خبری با حقوق دیگر قانون اساسی برخورد شدید پیدا كند، باید محدود شود و  نظام تنبیهی برای مرحله‌ی بعد از انتشار مطبوعات مطرح می‌گردد و در صورت تخطی از قوانین اساسی یا عادی پیش‌بینی مورد تعقیب قرار می‌گیرد. علاوه بر محدودیت‌های مندرج در قوانین اساسی یا قوانین عادی كشورها ، در میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و... محدودیت‌هائی  از قبیل؛ احترام حقوق یا حیثیت دیگران؛ حفظ امنیت، نظم عمومی، سلامت یا اخلاق عمومی؛ تبلیغ برای جنگ و دعوت به كینه( تنفر ملی یا نژادی یا مذهبی) كه محرّك تبعیض، مخاصمه یا اعمال زور باشد ، اعمال گردیده است.

        آزادي قلم و بيان از مهمترين و اساسي ترين مولفه ها و شاخصه هاي نظام هاي مبتني بر مردم سالاري است. همه دولت ها و رژيم ها، حتي سيستم هاي توتاليتر و تماميت خواه نيز ادعا دارند كه آزادي قلم و بيان به بهترين شكلي در حكومت و دولت آنان تبارز داشته و آزادي هاي مدني به بهترين صورت ممكن در حكومت آنان موجود است. اما مسأله به همين جا ختم نمي شود. صرف ادعاي وجود آزادي، آزادي نمي آورد.

          هم براي وجود آزادي هاي مدني، بسترها، زمينه ها و شرايطي لازم است و هم براي نحوه و چگونگي بروز و ظهور اين آزادي ها در جامعه، نهادها و ارگان هايي كه وجود چنين آزادي هايي را سمت و سو بخشيده و به اصطلاح كاناليزه كنند، لازم و ضروري است. احزاب سياسي، اتحاديه ها و رسانه هاي جمعي و در كل جامعه مدني از اين دسته اند.

        نقش مهم و اساسي رسانه ها و مطبوعات آزاد در جامعه بر هيچ كسي پوشيده و پنهان نيست، رسانه هاو مطبوعات هم مي توانند زبان گوياي خلق باشند و  هم ابزار و آلت دست گروه هاي سياسي و دولت ها براي مطامع اقتصادي و سياسي و يا سركوب آزادي بيان و خفقان. اما آنچه مدنظر است نوع اول آن است، يعني رسانه ها كانالي است براي بيان خواسته ها، علايق، دردها و مشكلات مردم در جامعه و رساندن درست و منطقي آنها به نهادهاي تصميم ساز براي ساختن جامعه بهتر و زندگي سالمتر.

        درصنعت ارتباطات براي اهالي رسانه، هيچ چيز مهمتر از كسب اعتماد مخاطبان نيست. اگر سازمان هاي ارائه كننده اطلاعات، نتوانند حمايت مردم را بدست آورند، بقايشان با دشواري همراه خواهد شد. ارتباطات در رسانه هاي همگاني همانند رفتار انسان ها در يك جامعه بايد صلاحيت ها و شايستگي هاي لازم را داشته باشند تا مردم بتوانند براي آنها ارزش قايل شوند و آنها را بپذيرند.

        مطبوعات در کشور ما سابقه 170ساله دارد.با این حال موضوع و کیفیت مطبوعات و آزادی قلم و بیان همچنان محل چالش جریان های سیاسی و دیدگاه های مختلف است و یکی از مهمترین مسائل مورد مناقشه و ارزش گذاری میان جریان ها ،تشکل ها و نحله های مختلف فکری مطرح است. در میان چرایی توسعه یافتگی یا نایافتگی مطبوعات، مباحثه و مناقشه دائمی بر سر میزان آزادی قلم، حدود و ثغور آن و تفسیرهای بعضا متناقض از قانون مطبوعات ،صاحب نظران و ناظران را به تامل واداشته و پرسش هایی در خصوص مجوز انتشار نشریه،صدور احکام توقیف مطبوعات قبل از تشکیل دادگاه و بدون در نظر گرفتن محدوده زمانی برای توقیف، مجازات حبس برای برای مدیران مطبوعاتی و روزنامه نگاران به خاطر جرایم مطبوعاتی، به درازا کشیدن اخذ مجوز انتشار نشریه تا 15 برابر زمان پیش بینی شده در قانون مطبوعات و یا فلسفه اعمال محدودیت جغرافیایی برای توزیع برخی نشریات  از جمله مسائلی است که همواره مطرح بوده و موجب ابهام در تلقی مفهوم آزادی و تضمین های لزم برای تداوم و توسعه آن شده است.

         گرچه مفهوم آزادی همواره، همراه و همزادی به اسم قانون دارد که ممکن است نوعی محدودیت را القا کند، اما حدود آزادی های قانونی مطبوعات را تعیین می کند و اگر در هر جامعه ای فراتر از این حدود پا گذاشته شود ، ممکن است هرج و مرج ، بی قانونی ، آشوب ، بحران های اجتماعی و سیاسی و... دامن آن را فرا گیرد. اما با لحاظ همین وضعیت مطبوعات آزاد،آزادی قلم و بیان و به رسمیت شناختن حق ابراز عقیده ، انتقاد ، لغو سانسور و در نظر گرفتن شان ویژه رکن چهارم دموکراسی برای رسانه های مکتوب به عنوان نیرو و ابزار کنترل و نظارت و...از موارد و مسائل چالش برانگیزی است که رسانه های آزاد با آن دست به گریبانند.

         علاوه بر موارد مذکور که محلی برای پرسش های مختلف می باشد،ترکیب اعضای هیات منصفه نیز جهت رسیدگی به جرائم مطبوعاتی و فلسفه وجودی این هیات به عنوان نهادی برای حل و فصل منازعه ، نقطه ثقل این مساله شده است. و در مقطعی نیز ، برخی موضع گیری های رسمی ،صدور اطلاعیه ها و بسیج افکار عمومی برای صیانت از اصل  آرادی بیان و رسانه ها و حقوق مطبوعات و ایحاد فضای مطمئن برای گردش آزاد اطلاعات در کانون توجهات قرار گرفته  است. و در میان تمامی مولفه های اثر گذار بر حیات مطبوعات، رویکرد توسعه ای و باز یا نگاه های تنگ نظرانه و سخت گیرانه توسط هیات نظارت بر مطبوعات نقش به سزایی در باز شناسی نقش این هیات داشته و مطبوعات معمولا متاثر از دیدگاه های این هیات که بی تاثیر از جریان های فکری نبوده و ترکیب اعضا و برآیند گرایش های غالب بر آن نیز فضای سیاسی حاکم و ...بوده است.